Równowaga PEH to sposób myślenia o pielęgnacji, w którym zamiast kupować kolejne „cudowne” odżywki patrzymy na trzy grupy składników: proteiny, emolienty i humektanty. Gdy jednej z nich jest za dużo albo za mało, włosy od razu to pokazują: sztywnieją, oklapują, puszą się lub robią się gumowe w dotyku. Poniżej pokazujemy, jak rozpoznać, czego brakuje pasmom, czytać skład po nazwach INCI i ułożyć rotację, także na zimę.
Czym jest równowaga PEH i jak działa każda grupa składników?
Skrót PEH pochodzi od pierwszych liter trzech grup: proteiny, emolienty, humektanty. Każda działa inaczej, więc nie da się zastąpić jednej drugą. Emolient nie odbuduje ubytków w keratynie, a proteina nie zatrzyma wody.
Jak to wygląda w praktyce?
- Proteiny to hydrolizowane białka i aminokwasy, które wnikają w uszkodzone miejsca kory włosa i łuski (kutykuli). Usztywniają pasmo, poprawiają sprężystość i trzymają skręt.
- Emolienty to oleje, masła, silikony i alkohole tłuszczowe. Tworzą na włosie film, który ogranicza utratę wody, wygładza łuski i ułatwia rozczesywanie.
- Humektanty to substancje wiążące wodę, na przykład gliceryna, pantenol czy aloes. Dostarczają nawilżenia, ale ich działanie zależy od wilgotności powietrza.
Z naszych testów wynika, że problemy częściej zaczynają się od nadmiaru niż od braku. Ktoś przez miesiąc używa wyłącznie masek z keratyną i po kilku tygodniach ma szorstkie, łamliwe końce. Proporcje zależą od porowatości, dlatego zanim dobierzesz kosmetyki, sprawdź ją na podstawie naszego poradnika jak sprawdzić porowatość włosów. Tu skupiamy się na samym bilansie PEH.
Proteiny, emolienty, humektanty: przykładowe składniki z nazwami INCI
Na opakowaniu nie znajdziesz napisu „proteina” ani „emolient”. Grupę rozpoznajemy po nazwie INCI, czyli międzynarodowej nazwie składnika. Liczy się też miejsce w składzie: im wyżej dana substancja, tym większe jej stężenie. Składnik wymieniony za konserwantem i kompozycją zapachową (Parfum) występuje zwykle w ilości poniżej 1%.
| Grupa | Przykładowe nazwy INCI | Wskazówka przy czytaniu składu |
| Proteiny | Hydrolyzed Keratin, Hydrolyzed Wheat Protein, Hydrolyzed Silk, Hydrolyzed Collagen, Hydrolyzed Rice Protein, Arginine, Cysteine | Szukaj słów „Hydrolyzed” i „Protein” oraz nazw aminokwasów |
| Emolienty | Butyrospermum Parkii Butter, Argania Spinosa Kernel Oil, Cocos Nucifera Oil, Cetearyl Alcohol, Dimethicone, Squalane, Paraffinum Liquidum | Końcówki „Oil”, „Butter”, „-cone”, alkohole tłuszczowe (Cetyl, Stearyl) |
| Humektanty | Glycerin, Panthenol, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Sodium Hyaluronate, Propanediol, Urea, Honey, Sodium PCA | Często stoją tuż po Aqua; gliceryna bywa na 2.-3. miejscu |
Cetearyl Alcohol to alkohol tłuszczowy, który zmiękcza włosy. Wysuszać może dopiero Alcohol Denat., obecny głównie w lakierach.
Kosmetyki zwykle łączą kilka grup, więc klasyfikujemy je po dominancie. Maska z keratyną na drugim miejscu i olejem na siódmym będzie proteinowa. Odżywka z masłem shea i gliceryną daleko w składzie to emolient. Jeśli w Twojej łazience stoją trzy odżywki z tej samej grupy, właśnie znalazłaś przyczynę kłopotów.
Objawy nadmiaru i niedoboru PEH we włosach: tabela diagnostyczna
Diagnozę robimy na włosach umytych i wysuszonych bez stylizatorów, w świetle dziennym. Niektóre objawy się pokrywają (puszenie występuje przy kilku zaburzeniach), dlatego oceniaj cały obraz, a nie pojedynczy sygnał.
| Grupa | Niedobór | Nadmiar |
| Proteiny | Włosy miękkie jak wata, gumowe na mokro, rozciągają się i nie wracają, loki tracą skręt | Sztywne, szorstkie jak siano, kruszą się i łamią przy czesaniu, matowe mimo nawilżania |
| Emolienty | Puszenie, elektryzowanie, plątanie, brak połysku, suche końce | Oklapnięte u nasady, strączkowanie, tłusty film, szybkie przetłuszczanie |
| Humektanty | Sianowate, matowe, szorstkie, brak elastyczności | Rozpulchnione, puchate „jak dmuchawiec”, mokre zbyt długo, przy suchym powietrzu nagle wysuszone |
Przeproteinowanie włosów: objawy i jak odróżnić je od przesuszenia?
Objawy przeproteinowania bardzo przypominają zwykłe przesuszenie i tu pada większość błędnych diagnoz. Różnica tkwi w reakcji na emolient. Przesuszone włosy po nałożeniu oleju albo odżywki z masłem wyraźnie miękną. Przeproteinowane pozostają twarde i chrzęszczące, a czasem robią się jeszcze bardziej sztywne, bo film zamyka nadmiar białka w środku.
Na włosy przeproteinowane pomaga przerwa od protein na 2-3 tygodnie, mycie łagodnym szamponem i maski z przewagą humektantów oraz emolientów. Zwróć uwagę na ukryte źródła białka: wiele odżywek bez spłukiwania i pianek do loków zawiera Hydrolyzed Wheat Protein lub keratynę daleko w składzie.
Przeemolientowanie włosów: skąd się bierze i jak je zmyć?
Przeemolientowanie włosów pojawia się zwykle u osób, które łączą olejowanie, maskę z masłem i serum silikonowe przy każdym myciu. Film narasta warstwami, włosy stają się ciężkie, a nawilżenie przestaje do nich docierać, bo woda nie przechodzi przez warstwę tłuszczu.
Rozwiązaniem jest jedno mycie szamponem z mocniejszym detergentem (na przykład Sodium Laureth Sulfate) i pominięcie emolientów przez kilka myć. Lotne silikony (Cyclopentasiloxane) zmywają się łatwo, ciężkie (Amodimethicone) trudniej. Objętość wraca zwykle po pierwszym takim myciu.
Humektanty we włosach zimą: kiedy pomagają, a kiedy szkodzą?
Humektanty we włosach zimą zachowują się inaczej niż latem, o czym poradniki o PEH rzadko wspominają. Humektant nie wytwarza wody, tylko przyciąga ją z otoczenia. Gdy powietrze jest wilgotne, ciągnie wilgoć z zewnątrz do włosa. Gdy jest suche, może działać odwrotnie i oddawać wodę z wnętrza pasma do atmosfery.
W ogrzewanych mieszkaniach wilgotność w sezonie grzewczym spada często do 25-35%, a na mrozie powietrze zawiera bardzo mało pary wodnej. Wtedy maska z gliceryną na drugim miejscu w składzie potrafi po kilku godzinach zostawić włosy bardziej suche niż przed myciem. Latem przy wilgotności powyżej 70% problem jest odwrotny: duża ilość humektantów wchłania wilgoć i daje puch.
Zimą sprawdzają się u nas te zasady:
- Każdy humektant zamykamy emolientem, na przykład odżywką z olejem lub kroplą serum na końce.
- Lżejsze humektanty, jak pantenol, aloes czy Sodium PCA, wybieramy zamiast dużych ilości gliceryny.
- Kosmetyki z gliceryną stosujemy w wersji spłukiwanej, a nie w odżywce bez spłukiwania.
- W sypialni ustawiamy nawilżacz powietrza i celujemy w 40-50% wilgotności.
Ta zmiana często rozwiązuje przesuszenie, które co roku wraca w listopadzie. Przy włosach kręconych prowadzonych według zasad metody CGM zimą zwykle zmieniamy też żel z glicerynowego na taki z przewagą polimerów.
Jak ułożyć rotację PEH i kiedy iść do specjalisty?
Rotacja to plan, w którym przy kolejnych myciach zmieniamy dominującą grupę składników. Dla włosów średnioporowatych dobrym punktem wyjścia są 3 mycia w tygodniu: maska emolientowa, potem humektantowa, a raz w tygodniu lub co drugi tydzień proteinowa. Włosy wysokoporowate i po rozjaśnianiu zwykle potrzebują protein częściej, a niskoporowate rzadziej i w lżejszej formie (hydrolizaty jedwabiu lub ryżu zamiast keratyny). Pierwsze efekty zmiany proporcji widać po 2-4 myciach.
Test rozciągania pasma: jak sprawdzić, czego brakuje włosom?
Najprostszy test robimy na pojedynczym, mokrym włosie z grzebienia. Chwyć go za oba końce i delikatnie rozciągnij. Włos w dobrej kondycji rozciąga się o około jedną trzecią i wraca do długości wyjściowej. Jeśli ciągnie się jak guma i zostaje wydłużony lub pęka dopiero po długim rozciąganiu, brakuje mu protein. Gdy pęka niemal od razu, bez rozciągania, ma za mało nawilżenia, a często też nadmiar białka.
Test powtarzamy co 2-3 tygodnie i zapisujemy wynik razem z listą użytych kosmetyków. Po miesiącu widać, która grupa robi włosom najlepiej.
Równowaga PEH dotyczy łodygi włosa, a nie skóry głowy, dlatego nie rozwiąże każdego problemu. Do trychologa lub dermatologa umów się, gdy zauważysz:
- wypadanie powyżej 100 włosów dziennie przez ponad 2-3 miesiące albo przerzedzenia na czubku głowy;
- swędzenie, pieczenie, łuszczenie lub zaczerwienienie skóry głowy po nowym kosmetyku;
- łamliwość, która nie mija mimo kilku tygodni zbalansowanej pielęgnacji;
- objawy alergii, bo uczulać mogą m.in. hydrolizowane białko pszenicy, lanolina i niektóre oleje roślinne.
Nowy kosmetyk najlepiej przetestować wcześniej na skórze za uchem przez 48 godzin. Jeśli włosy są mocno zniszczone chemicznie, plan rotacji dobrze połączyć z zasadami z naszego tekstu o tym, jak odbudować włosy po rozjaśnianiu.
